Hiệnnay tại hồ Trị An (Đồng Nai) đang bắt đầu vào mùa khai thác, đánh bắt cá cơm.Vào thời điểm này, cá cơm phát triển dồi dào, con nào cũng mập mạp, thuận lợiđể ngư dân đánh bắt mang lại nguồn thu nhập tốt.

Độcđáo đánh bắt cá cơm trên hồ 

ÔngHuỳnh Thanh Sang (ngụ xã Hiếu Liêm, huyện Vĩnh Cửu) có hơn chục năm đánh bắt cácơm bộc bạch, để bắt loài cá này, ngư dân phải dùng nhiều cách như: lưới kéokhơi, lưới giăng. Ghe xuất bến từ chiều hôm trước đến sáng hôm sau là tấp nậptrở về.

Giữalòng hồ rộng lớn, ghe của ông Sang chầm chậm buông lưới, sau đó ông gắn đènđiện chiếu sáng buông thẳng xuống mặt nước để “dụ” cá. Loài cá cơm khi nhìnthấy ánh sáng sẽ bơi đến để tìm thức ăn. Ánh sáng từ chiếc đèn pin không chiếurọi ra xa mà được ngư dân để nằm sàng sàng trên bề mặt nước. Chính ánh sáng nàyđã thu hút từng đàn cá cơm đua nhau bơi vào, hết đợt này đến đợt khác.

Cứcách khoảng 1 giờ đồng hồ thì ông Sang bắt đầu cất lưới lên, công việc cứ lặpđi lặp lại cho đến khi trời hửng sáng mới dừng. Ánh đèn pin chiếu đến đâu, mảnhlưới vớt lên những mẻ cá nặng trĩu. Đàn cá gặp cạn, nảy mình liên tục trên tấmlưới. Thời điểm đánh bắt cá về đêm và rạng sáng.

Theoông Sang, ngày trước, cá ở gần trong bờ, nhưng giờ nước xung quanh không cònsạch, cá sống ra xa nên muốn đánh bắt nhiều phải đi ghe đến giữa hồ. Cá dần ítlại, có người đi đánh bắt cả đêm không đủ trả tiền dầu và công sức bỏ ra. Nhưngnhờ kinh nghiệm từ hơn chục năm theo nghề nên ông luôn đón được luồng cá vàthường giăng được mẻ cá lớn.

“Nhiềungười bây giờ vì lợi trước mắt mà dùng xung điện, nhưng tôi làm hoàn toàn bằngthủ công để đánh bắt lâu dài. Giống cá này sinh sản rất nhanh, đặc biệt là khicon nước dâng cao nên người dân có thể đánh bắt quanh năm. Lộc trời cho mà, vôlưới loại nào thì bắt loại ấy thôi. Mùa này, cá cơm con nào cũng béo tròn,trắng tinh” - ông Sang chậm rãi nói.

Sovới các loài thủy sản trên lòng hồ Trị An, ngoài cách đánh bắt cá cơm chủ yếubằng thủ công, dùng sức người thì việc thu hoạch (gỡ cá từ lưới) ra cũng hếtsức độc đáo. Mọi công đoạn đều làm từ từ, chậm rãi, muốn nhanh cũng không được.

BàNguyễn Thị Thúy (ngụ xã Phú Cường, huyện Định Quán) cho hay, cứ sáng sớm khi cághe đánh cá trở về là trên bờ dưới nước ở làng cá Bến Nôm (ấp Bến Nôm 1, xã PhúCường) nhộn nhịp hẳn lên, nhưng đông nhất vẫn là lực lượng tham gia gỡ cá khỏicác tấm lưới, bởi một “ê-kíp” thường phải có tới 4 người.

Vìloài cá này nhỏ chỉ bằng đầu đũa lại mềm nên khi gỡ cá phải hết sức cẩn thận.Trước tiên người ta quây lưới lại thành một cái chụp, sau đó cử 2 người đứngvào bên trong dùng vợt đập cho cá dính trên lưới rơi xuống. Trong khi đó, 2người ở ngoài kéo từng mẻ lưới ra, gỡ những con cá còn sót lại ở trên lưới.

“Thuhoạch cá rất cực, tốn thời gian nhưng bù lại cá tươi và không bị nát. Loại cáđặc sản này ngày càng được giá nên ngư dân vẫn có thể bám trụ với nghề” - bàThúy kể.

Đặcsản thiên nhiên hồ Trị An

Nhữngngày này ngư dân sống bằng nghề đánh bắt thủy sản trên hồ Trị An cũng bắt đầuhoạt động nhộn nhịp. Những người có kinh nghiệm trong nghề cho biết, tùy vàođặc thù của từng vùng nước mà ngư dân có cách “đón luồng” cá cơm để thu đượcthành quả cao nhất. Có ghe khai thác một đêm được 30-40kg, nếu trúng luồng cácó khi thu hoạch được 50-60kg.

Lãongư Trần Văn Đại (ngụ xã Hiếu Liêm, huyện Vĩnh Cửu) nói, khoảng mấy năm trở lạiđây cá cơm hồ Trị An trở thành đặc sản. Cá cơm nước ngọt ngon hơn cá cơm biển.Loại này lúc còn nhỏ, khoảng bằng đầu đũa ăn, bà con thường gọi là cá cơm mồm,thịt màu trắng sữa nên còn gọi là cá cơm sữa.

Theolời ông Khải, đầu ra của cá cơm khá ổn định, có bao nhiêu cũng bán hết, giá cảcũng nhỉnh hơn so với trước. Cá càng tươi, to đều thì càng được giá và dễ bán.Sau mỗi chuyến đánh bắt lênh đênh trên hồ, ông cũng kiếm được 300-400 ngànđồng, đủ để trang trải sinh hoạt của gia đình.

Vớibà Tám Vân (ngụ xã Phú Cường, huyện Định Quán) chuyên bán cá cơm thì bộc bạch,đây là món ngon từ thiên nhiên. Cá cơm nước ngọt tuy nhỏ nhưng thịt mềm ngọtngon, thường dùng để kho lạt, kho tiêu, chiên giòn, phơi khô và món nào cũnghấp dẫn. Sau khi chế biến, thịt và xương cá đều mềm, thơm ngon độc đáo, khôngthua gì các loài đặc sản khác.

“Cáchlàm đơn giản nhất là kho tiêu hoặc chiên giòn, cầu kỳ hơn một chút là lăn bộtchiên với nước cốt dừa. Mấy năm trở lại đây, cá cơm hồ Trị An còn được nhiềungười biết đến là món ăn hấp dẫn qua cách chế biến độc đáo của đầu bếp và cácbà nội trợ đảm đang. Vì thế tôi chuyển sang làm khô cá cơm, đem bán cho các mốiở Biên Hòa, TP.Hồ Chí Minh...” - bà Tám Vân tâm sự.

Nhữngcon cá cơm còn tươi đem sơ chế sạch sẽ. Sau đó, cá được ướp với một ít muối,đường, ớt bột rồi đem phơi khô trên những tấm vỉ lớn. Cá cơm nhiều thịt, ítxương, mình mỏng nên chỉ cần phơi một nắng là có thể đem bán. Khoảng 10kg cátươi thu về được 1,5kg cá khô, giá bán từ 120-150 ngàn đồng tùy loại (loại cóướp gia vị hoặc loại khô nguyên con).