Bài dự thi: Những 'kỹ sư' chân đất xứ Nghệ (10/10/2017)

TÁC PHẨM DỰ THI CUỘC THI
“BÁO CHÍ VIẾT VỀ NÔNG THÔN MỚI GẮN VỚI CƠ CẤU LẠI NGÀNH NÔNG NGHIỆP" GIAI ĐOẠN 2017-2020
Tác giả: Thành Châu, Tạp chí Nông thôn Việt 

 

Không được học hành đến nơi, đến chốn, vì thế cũng không có bằng cấp gì, nhưng niềm đam mê đã giúp nhiều nông dân ở Nghệ An tìm tòi, sáng tạo ra nhiều loại máy móc và sản phẩm hữu ích.

Thách thức hàng “ngoại”

Anh Phan Công Sỹ (48 tuổi) sinh ra trong một gia đình thuần nông, đông con tại huyện Hưng Nguyên (Nghệ An). Mới học hết lớp 9, anh đã phải bỏ dở việc học để chuyển sang học cơ khí. Bằng sự chăm chỉ, niềm đam mê và tinh thần tự học, anh nhanh chóng trở thành thợ cơ khí lành nghề có tiếng trong vùng. Xưởng sửa chữa của anh là nơi nhiều người dân tin tưởng tìm đến mỗi khi máy móc, nông cụ gặp trục trặc.

sc
Anh Phan Công Sỹ bên sáng chế máy cày đa chức năng.

Công việc ổn định, đảm bảo cuộc sống nhưng anh vẫn có nhiều suy tư, trăn trở. Anh tâm sự: “Nông dân mình bươn chải trên đồng ruộng, bỏ nhiều công sức nhưng năng suất thấp. Muốn tăng năng suất thì phải mua máy móc. Nhưng giá mỗi máy Kobuta của Nhật dao động từ 360 - 560 triệu đồng, là một số tiền quá lớn.

Đã vậy, khi chạy tốn nhiều nhiên liệu, khi hư hỏng thì thiết bị thay thế rất khó tìm và đắt đỏ. Còn máy cày Bông Sen thì không thích hợp với vùng ruộng sâu, người điều khiển quá vất vả”... Từ năm 2010, anh Sỹ đã ấp ủ ước mơ tự chế tạo loại máy nông nghiệp đạt các tiêu chí: giá thành rẻ; dễ sửa chữa, thay thế; tích hợp nhiều chức năng và chất lượng.

Anh phác thảo ý tưởng về một chiếc máy cày, bừa đa chức năng và lắp ráp thêm các thiết bị của máy xúc, máy trộn bê tông: “Không chỉ phục vụ trong nông nghiệp, tôi muốn chế ra loại máy làm được nhiều công việc, đặc biệt là vào dịp nông nhàn, khi bà con muốn làm thêm để tăng thu nhập. Máy phải tháo lắp một cách dễ dàng tùy theo nhu cầu sử dụng, muốn cày thì lắp thiết bị cày, muốn bừa thì lắp thiết bị bừa...”.

Với kinh nghiệm sẵn có, anh dành hết tâm huyết, thời gian và tiền bạc dành dụm bấy lâu cho việc nghiên cứu chế tạo. Dù có lúc phải vay mượn từng vài trăm nghìn vì cạn vốn hay nhặt nhạnh sắt vụn về tái chế... anh Sỹ vẫn không bỏ cuộc. Sau bốn tháng mày mò thi công, lắp ráp, máy nông nghiệp đa năng tự chế được anh đặt tên là “Xứ Nghệ quê tôi” ra đời.

Đó là chiếc máy cày, bừa đa năng, chạy bằng động cơ Diesel 28 mã lực, hộp số được chế từ máy gặt liên hợp, sắt phế liệu hàn nối thành khung sườn, có bộ phận tăng, giảm tốc... mua từ bãi ô tô phế liệu. Qua vận hành thực tế tại đồng ruộng địa phương, chiếc máy đã thể hiện được ưu điểm rõ rệt so với các loại máy nhập khẩu.

Máy có thể cày một héc-ta ruộng trong vòng 15 phút và chỉ tốn khoảng một lít dầu. Trọng lượng nhẹ khoảng 5,5 tạ, nên dễ dàng di chuyển ở nhiều địa hình. Giá thành rẻ phù hợp với kinh tế của nông dân, vì vậy, máy của anh được rất nhiều người đặt mua.

Anh Trần Bá Vinh ở xã Hưng Tân (Hưng Nguyên), người đầu tiên đặt cọc mua chiếc máy cày, bừa đa năng, cho biết: “Khi biết anh Sỹ có ý định chế tạo máy nông nghiệp, tôi cũng bán tín bán nghi, bởi anh Sỹ có được học hành gì đâu. Thế nhưng, khi máy chạy thành công với nhiều tính năng vượt trội thì tôi lập tức đặt mua, bởi giá chỉ khoảng 75-85 triệu đồng/chiếc, rẻ bằng 1/5, thậm chí 1/8 so với máy nhập ngoại; tiêu hao nhiên liệu ít mà ruộng nào cũng cày, bừa được. Nhờ vậy, chỉ khoảng một năm là tôi đã thu hồi vốn. Tôi rất mong chiếc máy đa năng này sớm được nhân rộng để bà con nông dân đỡ vất vả”.

Hiện, anh Sỹ đang phát triển máy thành máy có bốn chức năng, gồm: cày, bừa, trộn bê tông và xúc đất. Anh Sỹ chia sẻ thêm: “Tôi đang có rất nhiều ý tưởng chế tạo tiếp các loại máy móc rẻ tiền, dụng cụ dễ thay thế nhằm phục vụ hiệu quả cho người nông dân. Tôi cũng mong muốn được Nhà nước hỗ trợ nguồn vốn và cùng với những chiếc máy cày tự chế có dịp so tài với những “đối thủ” trong và ngoài nước…”.

Những “kỹ sư” chân đất

Trường hợp anh Sỹ không phải là cá biệt ở Nghệ An. Như anh nông dân Nguyễn Hồ Lập (39 tuổi) ở xã Lăng Thành, huyện Yên Thành (Nghệ An). Tuy mới học hết lớp 8 trường làng nhưng anh đã nghiên cứu chế tạo mô hình chống ách tắc giao thông khá độc đáo bằng cầu vượt di động. Anh Lập chia sẻ: “Cách đây mấy tháng, nghe tivi thông báo mở cuộc thi sáng tạo về mô hình chống ách tắc, ngập úng cho giao thông đô thị, tôi liền bắt tay vào nghiên cứu.

Sau hơn một tháng mày mò, nghiên cứu, mô hình đã cơ bản hoàn thành”. Mô hình cầu được thiết kế sử dụng phù hợp cho xe máy và ô tô dưới bảy chỗ ngồi. Việc lắp ráp, tháo dỡ cầu lại nhanh gọn. Hai đầu cầu lên xuống dễ dàng bằng tời. Đến giờ cao điểm gây ách tắc, các đầu cầu được hạ xuống để các phương tiện tham gia giao thông lên cầu.

cv
Người dân ở tỉnh Hải Dương tìm về học cách chế tạo máy phun thuốc trừ sâu cho lúa của anh Phú. Ảnh: H.D.

Móng cầu được đổ bê tông hai bên lề và dải phân cách của đường, nên không bị ảnh hưởng đến an toàn giao thông. Trụ cầu được lắp ráp bằng bulông. Mặt cầu được thiết kế bằng ray chịu lực, có lót đệm cao su chống rung lắc.

Còn anh Trương Đắc Phú ở xóm 6, xã Quỳnh Tam (Quỳnh Lưu), “nổi tiếng” vì đã chế tạo thành công máy phun thuốc trừ sâu từ máy làm đất, không chỉ tiện lợi mà còn giảm được sức lao động và những tác động xấu đến sức khỏe của người sử dụng. Anh Phú tâm sự: Sau khi kết thúc thời vụ làm đất đầu năm 2017, tôi quyết định tháo hai bánh lồng của máy làm đất, và gắn thêm máy bơm, thùng đựng nước 500 lít nước vào phía sau cùng một đoạn ống gắn vòi phun dài khoảng 100 mét với tổng chi phí khoảng 2,5 triệu đồng.

Máy cày thành máy phun thuốc trừ sâu có ưu điểm gọn, di chuyển nhanh, chỉ cần một người ngồi điều khiển, một người đi dưới bờ ruộng để cầm vòi phun, thuốc sâu có thể bay cách xa đầu vòi từ 15-20 m lại phun đều khắp theo dạng sương nhẹ. Chỉ cần ba phút đã phun xong một sào lúa. Nếu sử dụng phương pháp thủ công thì phải mất đến 20 phút, chi phí cũng giảm từ 10 đến 15 nghìn đồng/sào so với tiền công bơm bằng tay.

Máy phun thuốc bảo vệ thực vật của anh hạn chế được độc hại do thuốc trừ sâu gây ra, tiết kiệm được thuốc, thời gian, công sức, và không gây hư hỏng cây lúa. Đặc biệt, khi cây lúa ở thời kỳ trổ bông thường xuất hiện bệnh đạo ôn cổ bông, sử dụng máy phun thuốc này sẽ tránh được tình trạng làm rụng phấn hoa, không ảnh hưởng đến năng suất. Vì vậy, sau khi hình ảnh phun thuốc bằng máy của anh Phú được đưa lên Facebook, nhiều người biết đến. Đã không ít nông dân ở tỉnh Hải Dương tìm đến để học hỏi cách chế tạo máy của anh để về áp dụng. Chủ tịch UBND xã Quỳnh Tam Hồ Công Khoán cho biết: “Sáng kiến chế máy phun thuốc trừ sâu bằng động cơ của anh phục vụ cho cả 12/12 xóm trên địa bàn xã”.

Ba năm lại đây, gia đình chị Đinh Thị Liên ở thôn 9, xã Tào Sơn (Anh Sơn) chỉ chuyên dùng một loại thuốc trừ sâu làm từ các nguyên liệu thảo mộc tự pha chế, như: ớt cay, tỏi, gừng...,là những loại có sẵn ở nông thôn. Chế phẩm này không những hạn chế được sâu bệnh hại rau màu, cây ăn quả mà còn an toàn cho người sử dụng, thân thiện với môi trường, giúp gia đình chị Liên giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế.

Chị Liên chia sẻ: “Năm 2015 sau khi được tư vấn phương pháp chế tạo thuốc trừ sâu bằng các vật liệu đơn giản như: tỏi, ớt, gừng và rượu để phòng trừ sâu bệnh cho cây bí, gia đình thử nghiệm pha chế để phun trên 0,5 ha. Sau một tuần thử nghiệm, cây bí phát triển tốt, tỉ lệ đậu quả cao và đặc biệt đã tiêu diệt và ngăn không cho sâu bọ phát sinh, nên gia đình đã tiến hành phun đại trà cho gần 2 ha bí xanh còn lại”.

Không chỉ phòng chống sâu bệnh cho diện tích bí xanh, vụ hè thu 2016, gia đình chị Liên đã mạnh dạn thử nghiệm chế phẩm này trên một sào ruộng nhằm sản xuất lúa an toàn. Kết quả, sau khi thu hoạch năng suất lúa đạt 2,5 tạ/sào, không thua gì các thửa ruộng bón phân và hóa chất khác. Theo kinh nghiệm của chị Liên thì loại thuốc tự chế này có thể tiêu diệt hầu hết các loại sâu phá hoại trên lúa, hoa màu, rau các loại. Đặc biệt là chế phẩm không gây ô nhiễm môi trường và nguồn nước, giá thành rẻ lại rất an toàn.

Chị Liên cho biết không khó để chế các loại thuốc trừ sâu này, chỉ cần chuẩn bị một ký tỏi, một ký ớt, một ký gừng cùng dăm lít rượu. Sau khi giã nhuyễn các loại nguyên liệu nói trên đem ngâm với rượu trong chum hoặc thùng kín khoảng 10 ngày. Sau đó đem pha loãng với nước là có thể phun lên cây trồng. Loại hỗn hợp này có thể diệt được 85-90% sâu hại. Thời gian bảo quản và sử dụng thuốc tự chế lên tới 4-5 tháng.

 Sản phẩm thuốc trừ sâu thảo dược này với những ưu điểm hơn hẳn so với loại thuốc trừ sâu khác như có thể tiêu diệt được loại nhiều sâu, bọ gây hại như: sâu tơ, sâu đục thân, đục quả, nhện đỏ, bọ xít xanh... Hiệu lực của thuốc tự chế tạo này kéo dài do thuốc có khả năng diệt trừ được cả trứng, sâu non và sâu trưởng thành; thuốc lại không gây ô nhiễm môi trường, nguồn nước... Nên hiện nay không những chỉ người dân ở Tào Sơn mà hầu hết các xã lân cận của các huyện: Anh Sơn, Đô Lương... cũng học tập kinh nghiệm sử dụng thuốc trừ sâu thảo dược này trên diện rộng và trên hầu hết các loại cây trồng.

Ở Nghệ An, còn rất nhiều nông dân khác luôn tìm cách nghiên cứu, sáng tạo ra các sản phẩm hữu ích phục vụ trong sản xuất nông nghiệp cũng như đời sống thường ngày. Tuy nhiên, khi trao đổi, hầu hết họ đều cho biết rất cần sự tiếp sức của từ các cấp, ngành, các nhà khoa học cùng các nguồn vốn để những nghiên cứu của họ được nhân rộng, giúp người nông dân làm nông hiệu quả hơn./.


Danh sách ý kiến
Gửi ý kiến
  • Tiêu đề:
  • Người gửi:
  • Email:
  • Số điện thoại:
  • Mã bảo vệ: Mã xác nhận
  • Nhập mã bảo vệ
  • Nội dung:
Gửi ý kiến