Bài dự thi: Làng Hà Nội...ở Cao Bằng (02/01/2018)

TÁC PHẨM DỰ THI CUỘC THI
“BÁO CHÍ VIẾT VỀ NÔNG THÔN MỚI GẮN VỚI CƠ CẤU LẠI NGÀNH NÔNG NGHIỆP" GIAI ĐOẠN 2017-2020
Tác giả: Văn Hải - Nguyễn Hường, Báo Tuổi trẻ Thành phố Hồ Chí Minh


Có một ngôi làng ở Hà Nội vì cuộc sống khó khăn đã mang theo khát vọng lên miền núi làm giầu. Sau hơn 10 năm lên núi trồng rau, thôn Thành Lập 1, xã Minh Tân, Phú Xuyên, Hà Nội giờ đã đổi thay hoàn toàn. 

Cuộc sống nghèo khó

Thành Lập 1 là một ngôi làng thuần nông chính hiệu, người dân quanh năm chỉ biết có làm làm ruộng, không hề có nghề phụ gì. Làng với 100% là giáo dân với những câu chuyện nghèo khó trong quá khứ dần dần hiện ra trong câu chuyện của trưởng thôn Nguyễn Văn Chắm.

Anh Chắm cho biết dân Thành Lập đã có nghề trồng rau xanh từ trăm năm trước. Nhưng nghề trồng rau xanh thật phũ phàng, cứ những lúc thời tiết thuận lợi, rau được mùa thì giá lại rẻ như cho. Còn khi rét buốt, sương muối, bão lụt những ruộng rau bị hủy hoại thì giá trên thị trường lại tăng.

Theo anh Chắm, những hộ dân ở quê làm nghề trồng rau, nếu một năm lãi được 20-30 triệu là tốt lắm rồi. Còn lại đa số người trồng rau ở Thành Lập 1 đều phải bù lỗ hoặc cùng lắm hòa vốn. Do đặc điểm của Thành  Lập 1 cách xa trung tâm Hà Nội, nên tìm đầu mối tiêu thụ rất khó khăn, chi phí vận chuyển lớn. Người trồng rau ở Thành Lập 1 không có địa điểm để bán rau, nhiều người mang rau đi không bán được đành quay về tay trắng. Anh Nguyễn Chiêu ở Thành Lập 1 kể lại: “Chúng tôi nhiều hôm phải thồ rau đi các chợ đầu mối cách thôn đến 40-50km như sang Phố Hiến- Hưng Yên, Phủ Lý - Hà Nam, hay vào trung tâm Hà Nội để tiêu thụ”. Mang rau đi bán nơi xa, dân Thành Lập 1 cũng gặp phải sự cạnh tranh khốc liệt của các làng nghề trồng rau nổi tiếng khác ở Vĩnh Phúc, Hà Đông…

Dân Thành Lập 1 chở rau đi bán từ 2-3 giờ sáng đến tối mịt mới quay về . Cuộc sống cứ luân phiên hết ngày này sang tháng khác như thế, vậy mà cuộc sống kinh tế của các hộ dân vẫn nghèo khó. Nhiều đứa trẻ mới học hết lớp 4, lớp 5 đã phải bỏ dở để ở nhà giúp bố mẹ trồng rau. Chẳng biết làm nghề gì, nhà máy xí nghiệp cũng không có nên nhiều người đã than thân, trách phận .

Để có cái nhìn về cuộc sống lao động gian khổ của dân Thành Lập 1, chúng tôi đã ra đồng để tìm gặp một số người đang chăm sóc ruộng rau xanh. Gặp chúng tôi bên bờ ruộng, chị Nguyễn Thị Thơm cho biết. “ Nghề trồng rau khổ lắm anh à. Suốt ngày vật lộn với phân, tro, nước tưới bán mặt cho đất, bán lưng cho trời. Vào mùa khô còn khổ hơn nhiều, chúng tôi phải gánh nước cả cây số để mang ra tưới cho ruộng rau. Nếu gặp dịch sâu bệnh thì coi như người trồng rau mất trắng. Ví như năm 2009, hàng chục gia đình ở Thành Lập 1 cả vụ chỉ thu được vài trăm nghìn, không đủ mua rau giống chứ nói gì tới lãi lờ…”

Nhiều cụ già, em nhỏ cũng phải làm quần quật trên đồng để kiếm cái ăn qua ngày cho gia đình. Anh Chắm ngán ngẩm tiết lộ một sự thật: “Từ năm 2005 trở về trước, nếu hỏi thôn nào nghèo nhất xã Minh Tân, nghèo nhất huyện Phú Xuyên thì câu trả lời đó chính là Thành Lập 1. Đây không phải là lời nói suông mà điều ấy đã được thể hiện qua bộ mặt đời sống kinh tế, chuyện học tập của con cái ở các hộ gia đình và qua những cuộc họp tổng kết trên xã, trên huyện.

Thuê đất trồng rau

Cuộc sống nghèo khổ, quanh năm ở ruộng rau, con cái thất học tưởng chừng cái bám diết làng Thành Lập 1 mãi. Nhưng rồi một tia hy vọng đã lóe lên. Năm 1999, ông Nguyễn Xuân Mai, người làng Thành Lập sau khi đi du lịch lên tỉnh miền núi Cao Bằng đã khám phá ra nhiều điều thú vị. Kết hợp với đi chơi, ông và bạn bè đã tìm đến khu có người Bắc Ninh, Bắc Giang, Thái Bình đang sống ven Thị xã (PV- nay là TP Cao Bằng) khai hoang trồng trọt, kiếm kế sinh nhai.

Ông Mai nhận thấy vùng ven TP Cao Bằng khi ấy đất đai còn bỏ hoang nhiều. Tuy là đô thị, nhưng cuộc sống người dân ở đây vẫn nghèo nàn, thậm chí nhiều nơi còn chưa có điện lưới. Sau khi bàn bạc với gia đình, năm 2000 ông Nguyễn Xuân Mai đã quyết định gom toàn bộ tiền ở quê, rồi đưa cả vợ con lên Cao Bằng thuê đất khai hoang, trồng rau xanh. Ông Mai tâm sự : “ Những ngày đầu lên vùng đất miền núi xa lạ, cuộc sống gặp rất nhiều khó khăn, trở ngại. Nhưng rồi vợ chồng chúng tôi cũng vượt qua”.

Sau 2 năm dựng được căn nhà tạm và thuê gần 3000 m2 đất trồng rau ở xã Ngọc Xuân, TP Cao Bằng, ông Mai đã kéo người em trai, là ông Nguyễn Xuân Tuấn lên trồng rau cùng mình. TP Cao Bằng, ngày càng trở lên sầm uất và phát triển. Dân số ở đây cũng tăng lên nhanh chóng, kéo theo nhu cầu sử dụng rau xanh tăng cao, nên rất cần những người trồng trọt,  sản xuất để cung cấp cho thị trường. Đây chính là cơ hội để người Thành Lập 1 kéo nhau lên đây mưu sinh với khát vọng đổi đời.

Sau 5 năm tạo dựng cuộc sống ổn định, hai anh em ông Mai, ông Tuấn đã lần lượt kéo họ hàng, đồng hương ở quê lên Cao Bằng trồng rau. Là người Thành Lập 1 đi tiên phong tìm miền đất hứa, sau khi chắc chân anh em ông Mai đã nhắm trước cho người cùng quê những mảnh đất tốt có thể mưu sinh và cũng giúp họ làm thủ tục ngụ cư với chính quyền bản địa. Đến năm 2006, ông Mai đã giới thiệu và kéo được 28 hộ gia đình chủ yếu là các đôi vợ chồng trẻ ở Thành Lập 1 lên mưu sinh ở các xã, phường ven TP Cao Bằng. Theo vị trưởng thôn Nguyễn Văn Chắm, đến đầu năm 2017 đã có hơn 120 hộ ở Thành Lập 1 lên Cao Bằng mưu sinh bằng nghề trồng rau.

Anh Chắm mô tả: “Mấy năm nay nhiều chàng trai cô gái sau khi làm lễ kết hôn ở quê xong là khăn gói lên Cao Bằng làm ăn sinh sống luôn. Con cái cũng được họ mang theo và được cho đi học hành tử tế ở miền đất hứa trên đó. Nếu tôi không tham gia làm công tác chính quyền ở địa phương thì chắc vợ chồng tôi cũng lên Cao Bằng để làm ăn rồi…”

Các phường như: Ngọc Xuân, Đề Thám, Sông Bằng, Sông Hiến… bên rìa TP Cao Bằng đều có người Thành Lập 1 thuê đất trồng rau. Mỗi gia đình sẽ tìm thuê lại đất của các chủ người bản địa theo giá thỏa thuận và theo từng năm. Người Thành Lập 1 đã tạo thành những khu ngụ cư nhỏ rải rác ở các phường. Họ yêu thương, đùm bọc lẫn nhau, giúp đỡ nhau cùng làm ăn, sinh sống.

Anh Nguyễn Xuân Danh, người đã đưa vợ con lên phường Ngọc Xuân được 10 năm cho biết: “Thuê đất ở đây được cái rẻ hơn nhiều so với dưới xuôi, chỉ mất 15-20 triệu/1.000m2/1 năm. Thường những gia đình trẻ chúng tôi lên đây ban đầu thuê khoảng 1000-3000m2 để trồng rau. Nếu làm ăn có lãi thì năm sau có thể thuê thêm  để trồng. Được cái đất ở đây rộng bạt ngàn, sợ không có sức để làm thôi…”

Sau khi thuê được đất và trồng trọt, các hộ gia đình làm ngay lán khoảng 20m-30m2 ở ngay cạnh ruộng để tiện chăm sóc rau và sinh sống luôn. Chúng tôi đã đến thăm vườn rau của chị Nguyễn Thị Xuân và gia đình ở phường Sông Bằng. Chị tâm sự: “Gia đình có 7 nhân khẩu, nhưng chỉ có 2 sào đất ( 700m) trồng rau. Nhưng rau ở quê trông được ra nhưng không bán được, có lúc bán với giá rẻ như cho. Được người đi trước mách nước, năm 2008,  gia đình tôi quyết định lên Cao Bằng thuê đất để trồng rau, mong cuộc sống khấm khá hơn

Lúc đầu không có tiền, gia đình chị Xuân phải thế chấp sổ đỏ để vay ngân hàng 50 triệu, lên thuê hơn 1000m2 đất phường Sông Hiến, TP Cao Bằng để trồng rau. Hầu hết các gia đình lên Cao Bằng lúc đầu cũng phải vay mượn tiền từ họ hàng và ngân hàng như chị Xuân.  Ở Cao Bằng được cái đất đai nhiều, mầu mỡ nên cây rau phát triển rất tốt, mùa nào trông cây nấy. Mùa đông thì trồng su hào, bắp cải, súp lơ, mùa xuân lại trồng cà chua, hành…, rau trồng ra lại rất dễ bán. Người buôn rau đến tận ruộng mua, chẳng phải đi đâu cả. Sau 2-3 năm nếu biết làm ăn, chịu khó tiết kiệm thì các hộ dân sẽ trả được tiền vay mượn và các năm sau đó có của ăn, của để gửi về quê. Như gia đình chị Xuâ đến năm 2013, đã có tiền thuê thêm hơn 4000m2 đất ở phường Sông Bằng, TP Cao Bằng để mở rộng diện tích trồng rau.

DƯƠNG VĂN HẢI VÀ NGUYỄN THỊ HƯỜNG_B10_A1.jpg
.               Khu đất trồng rau xanh của người Thành Lập 1 ở Cao Bằng

Bộ mặt mới

Với những gia đình lên Cao Bằng đã được 8-10 năm nay như anh Danh, chị Xuân, chị Khánh, anh Vinh…thì mỗi năm dành dụm họ cũng gửi về cho bố mẹ, con cái ở quê được 80-100 triệu. Với những năm điều kiện thời tiết thuận lợi, rau được giá thì các hộ dân đã lên Cao Bằng lâu năm còn có thể để ra được nhiều hơn con số trên.

Đến nay chỉ còn một số hộ dân chưa thoát lí được ra ngoài, chưa có công việc khác vẫn phải trông rau ở quê là gặp khó khăn. Còn lại hơn 120 hộ gia đình lên Cao Bằng trồng rau , chiếm gần 1/3 tổng số hộ ở thôn Thành Lập 1 đã có cuộc sống khấm khá hơn, vài hộ còn trở lên giầu có. Ngoài ra nhiều đôi vợ chồng trẻ đã đi làm công nhân ở các khu công nghiệp, hoặc xuất khẩu lao động. Chính vì thế anh trưởng thôn Nguyễn Văn Chắm khẳng định cái danh thôn nghèo nhất xã, nhất huyện đã không còn đeo bám Thành Lập 1 nữa.

Bộ mặt nông thôn mới ở Thành Lập 1 đã thay đổi rõ rệt. Đường xá đã được bê tông hóa toàn bộ, các căn nhà cấp 4 lụp sụp dần biến mất. Thay vào đó là những căn hộ cao tầng, khung bê tông, thậm chí còn có hộ xây được nhà kiểu biệt thự ngày càng mọc lên nhiều. Với khoản tiền tích cóp sau 6-7 năm thuê đất trồng rau trên Cao Bằng, nhiều người đã gửi được vài trăm triệu về quê xây nhà, hoặc gửi tiết kiệm cho con cái học hành.

Trên con đường của thôn, những đứa trẻ tung tăng vui đùa sau giờ tan trường mà không còn phải theo cha mẹ ra đồng làm ruộng nữa. Việc học hành của con cái cũng được quan tâm chu đáo hơn. Một số đứa trẻ ở lại với ông bà đã không còn phải bỏ học nữa, chúng thường xuyên được bố mẹ gửi tiền về cho ăn học. Nếu lên Cao Bằng thì cũng sẽ được cho vào những ngôi trường bán trú ở Tp để học tập.

Có mặt trong ngôi nhà vừa xây năm 2015 hết hơn 500 triệu đồng của gia đình anh Nguyễn Văn Vinh vẫn chưa lăn sơn, cụ Nguyễn Văn Nhờ ( bố anh Vinh) với nét mặt tươi vui, phất khởi cho biết: “Tôi ở nhà trông 4 cái nhà mới xây cho 4 đứa con đi Cao Bằng trồng rau. Chúng đều đã đi được 5-7 năm nay rồi, đứa nào cũng có tiền mang về để xây nhà. Nhưng do chưa ở đến nên bọn chúng chỉ xây thô nhưng kiên cố rồi để đó. Khi nào chúng nó về ở mới lăn sơn và sắm đồ đạc.”

Nếu không phải ngày tết, ngày chạp họ mà vào Thành Lập 1 thì người ta chỉ còn bắt gặp những ông bà già còn ở lại trong căn nhà cũ,  bên cạnh những ngôi nhà tầng hiện đại. Nhiều người già ở Thành Lập 1 bây giờ chỉ có nhiệm vụ ở quê trông nhà, trông cháu cho con cái mình đi Cao Bằng trồng rau.

Tìm được miền đất hứa nơi núi rừng cách quê nhà hơn 300km, và mang theo khát vọng làm giầu chính đáng, người dân Thành Lập 1 đã tự tìm được lối thoát khỏi cuộc sống nghèo khổ./

DƯƠNG VĂN HẢI VÀ NGUYỄN THỊ HƯỜNG_B10_A3.jpg 

                    Bộ mặt nông thôn mới ở Thành Lập 1 đã thay đổi
DƯƠNG VĂN HẢI VÀ NGUYỄN THỊ HƯỜNG_B10_A2.jpg
             Bộ mặt nông thôn mới ở Thành Lập 1 đã thay đổi

DƯƠNG VĂN HẢI VÀ NGUYỄN THỊ HƯỜNG_B10_A4.jpg
             Trẻ con được vui chơi sau giờ tan học

Theo số liệu của Phòng Tài Nguyên-Môi Trường TP Cao Bằng cung cấp thì tổng diện tích đất nông nghiệp toàn TP hiện nay khoảng 1.080 ha. Đến cuối năm 2016 diện tích đất cho người dưới xuôi lên thuê trồng rau là hơn 50 ha ( chiếm 5% tổng quỹ đất nông nghiệp). Có nhiều phường như:Ngọc Xuân, Đề Thám, Sông Bằng đã cho người dưới xuôi thuê đất trông rau lên tới 10-11% tổng quỹ đất nông nghiệp của phường.

Cũng theo cơ quan chức năng thì các hộ dưới xuôi lên thuê đất để trồng trọt đã cung cấp sản lượng chiếm hơn 60% thị trường rau xanh toàn TP.

 


Danh sách ý kiến
Gửi ý kiến
  • Tiêu đề:
  • Người gửi:
  • Email:
  • Số điện thoại:
  • Mã bảo vệ: Mã xác nhận
  • Nhập mã bảo vệ
  • Nội dung:
Gửi ý kiến