Bài dự thi: Liên kết sản xuất lúa ở Bình Minh: Đừng đi nhanh, hãy đi xa (18/10/2017)

TÁC PHẨM DỰ THI CUỘC THI
“BÁO CHÍ VIẾT VỀ NÔNG THÔN MỚI GẮN VỚI CƠ CẤU LẠI NGÀNH NÔNG NGHIỆP" GIAI ĐOẠN 2017-2020
Tác giả: Tố Loan, Báo Kinh tế nông thôn

Được một người bạn tặng cho 5kg gạo kèm câu quảng cáo: “Gạo trồng ở Ninh Bình quê cậu đấy”, tôi hết sức ngạc nhiên. Quê tôi trước nay nổi danh với “cơm cháy – thịt dê”, hay Tràng An – Bái Đính hoặc du lịch homestay… chứ chưa hề nghe đến đặc sản gạo địa phương, lại còn được đóng túi 5kg tiện dụng và khá bắt mắt. Tò mò, tôi tìm hiểu thông tin và được biết đó là kết quả hợp tác của Công ty cổ phần Lộc Trời Miền Bắc cùng Công ty TNHH MTV Bình Minh (Kim Sơn – Ninh Bình). Tuy nhiên, câu chuyện không chỉ dừng lại ở sự hợp tác, nó thú vị hơn nhiều…

Bài 1: Ký ức lấn biển và mối duyên hợp tác

Bất cứ mối liên kết nào cũng có chung một nguyên tắc: các bên cùng có lợi, đây cũng là điều kiện tối thượng. Tuy nhiên, để có thể hình thành mối liên kết, cần phải hiểu mình có gì, thiếu gì và thỏa mãn được gì cho đối tác? Cái bắt tay giữa Lộc Trời và Bình Minh phần nào lý giải cụ thể, rõ nét hơn về bản chất của liên kết, hợp tác – một hình thức làm ăn vô cùng quan trọng khi muốn phát triển kinh tế bền vững. 

Từ hai đầu đất nước

Lịch sử hình thành thị trấn Bình Minh gắn liền với quá trình khai hoang lấn biển của quân đội và nhân dân Việt Nam từ sau ngày giải phóng Ninh Bình 30/6/1954. Nông trường Bình Minh ra đời năm 1957 trên cơ sở ban đầu ban đầu là nông trường của Quân đội, khi thành lập Nông trường có diện tích 689,38ha, số lao động hiện có là 267 người, nông trường có 4 đội sản xuất phân bố theo địa bàn sản xuất.

Sau này, nông trường Bình Minh giải thể để chuyển đổi sang loại hình hoạt động mới là Công ty nông nghiệp Bình Minh với 100% vốn Nhà nước. Nhiệm vụ sản xuất của công ty là sản xuất 200ha cói, lúa, thủy sản. Tuy nhiên, để tạo động lực thúc đẩy cho sản xuất nông nghiệp huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình cũng đã có chủ trương cổ phần hóa Công ty TNHH MTV Bình Minh nhằm thu hút đầu tư từ các doanh nghiệp thực sự có năng lực trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp.

TỐ LOAN_B1_A1.jpg 

Cánh đồng diện tích lớn là thế mạnh trong sản xuất lúa hàng hóa ở Bình Minh.

Ưu thế của Bình Minh là đang nắm giữ một cánh đồng lớn rộng tới 527ha với đầy đủ hệ thống thủy lợi, nhà xưởng, kho bãi kèm theo một lực lượng lao động nông nghiệp có kinh nghiệm… một điều kiện quá lý tưởng để xây dựng vùng nông nghiệp công nghệ cao, tuy nhiên do thiếu vốn, thiếu khoa học công nghệ nên hoạt động sản xuất nông nghiệp của Công ty còn rất nhiều tiềm năng để ngỏ.

Ở đầu kia của đất nước, Tập đoàn Lộc Trời (tiền thân là Công ty cổ phần BVTV An Giang) vốn đã nổi danh với vai trò tiên phong trong sản xuất các chế phẩm, phân bón hữu cơ sinh học phục vụ cho sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam. Mặc dù sở hữu rất nhiều lợi thế về giống, vốn, khoa học kỹ thuật nhưng Lộc Trời không hề dễ dàng khi tiến quân ra Bắc. Từ năm 2014 các sản phẩm của Lộc Trời đã được giới thiệu tới thị trường Bắc Bộ với đa dạng chủng loại: cao cấp có, bình dân có… nhưng vấp phải rất nhiều “chướng ngại vật” bởi phẩm cấp gạo trồng ở phía Nam không thể cạnh tranh và cũng không phù hợp với khẩu vị của người miền Bắc. Ông Nguyễn Viết Sáu, Giám đốc sản xuất Công ty cổ phần Lộc Trời miền Bắc tiết lộ: “Trong kết quả khảo sát chúng tôi thực hiện ở các thị trường phía Bắc thì tới 2/3 người dân không dùng gạo miền Nam, nếu lựa chọn gạo hạt dài thì họ lại chọn gạo nhập khẩu từ Thái Lan. Người tiêu dùng có nhận xét chung là gạo miền Nam không đậm vị. Điều này chúng tôi cũng nhận thức được rõ ràng sau khi khảo nghiệm cùng một loại giống nhưng được trồng ở 2 miền khác nhau”. Từ đó, mong muốn phát triển vùng nguyên liệu ở phía Bắc nhanh chóng trở thành mục tiêu, mũi nhọn của lãnh đạo Tập đoàn Lộc Trời.

Ngay từ đầu, Tập đoàn Lộc Trời đã hướng đến và luôn ưu tiên những địa phương có quỹ đất rộng, đặc biệt thực hiện tốt phong trào dồn điền đổi thửa bởi ai cũng hiểu rằng, càng những thửa ruộng lớn thì chi phí đầu tư, thu hoạch càng giảm, chưa kể việc áp dụng khoa học kỹ thuật trong gieo trồng cũng trở nên dễ dàng hơn. Vì thế khi xuống Bình Minh, những người tiên phong mở đường ra Bắc của Lộc Trời đã nhận thấy đây là cơ hội hợp tác rất tiềm năng, phù hợp với việc nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp trên một đơn vị diện tích đất cũng như nâng cao cuộc sống cho bà con nông dân. Với những thửa ruộng trung bình từ 3-5ha thì Bình Minh là nơi duy nhất đáp ứng được yêu cầu này, chưa kể hệ thống tưới tiêu rất đồng bộ, thuận tiện cho sản xuất quy mô lớn.

Một lý do khác để chọn Bình Minh liên quan đến giống lúa mà Tập đoàn Lộc Trời muốn triển khai ở miền Bắc, đó là giống Bắc Thơm 7. Ngoại trừ các giống gạo đặc sản địa phương như Tám Xoan (Hải Hậu), Séng Cù (Lào Cai)… thì có thể khẳng định đây là giống lúa ngon nhất ở phía Bắc, hội tụ đầy đủ “khí chất” đáng mặt anh tài, có thể cạnh tranh được với giống địa phương. Và điều đặc biệt, với những giống lúa có mùi thơm, hương vị đậm đà, nếu được trồng ở vùng đất hơi nhiễm phèn mặn, nhất là vùng đất ven biển thì lại phát huy hết được ưu thế tiềm năng của giống.

Khi tư tưởng lớn gặp nhau

Sau khi đã hội tụ đầy đủ các yếu tố: “thiên thời – địa lợi – nhân hòa”, mối duyên được se lại bằng bản thỏa thuận được ký kết ngày 11/1/2017 giữa Công ty cổ phần Lộc Trời Miền Bắc và UBND huyện Kim Sơn. Theo đó, người nông dân sẽ tham gia góp ruộng đất với tư cách như cổ đông của Công ty và trở thành công nhân. Công ty cổ phần Lộc Trời có trách nhiệm áp dụng khoa học kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Sự hợp tác này sẽ góp phần thay đổi tư duy làm nông nghiệp của bà con nông dân, mang lại hiệu quả cao hơn, tránh tình trạng nông dân bỏ ruộng do năng suất thấp.

Lộc Trời xem đây là bước đi chiến lược bởi nếu thành công ở Bình Minh, cơ sở để nhân rộng các vùng nguyên liệu khác tại miền Bắc là rất lớn. Chưa kể chiến lược này hoàn toàn trùng khớp với mong muốn của lãnh đạo tỉnh Ninh Bình, đó là: hình thành một vùng sản xuất lúa hàng hóa chất lượng cao của tỉnh, vừa giữ lại một dấu ấn Bình Minh của thời “quai đê lấn biển”, vừa có thể phát triển dấu ấn ấy ở một tầm cao hơn, phù hợp với xu thế phát triển nông nghiệp công nghệ cao hiện nay.

Bà Nguyễn Thị Thanh, UVTƯ Đảng, Bí thư tỉnh ủy Ninh Bình cho biết: “Khi Công ty Lộc Trời đặt vấn đề liên kết hợp tác để sản xuất lúa ở Bình Minh, chúng tôi hoàn toàn ủng hộ. Thứ nhất, đây là việc làm phù hợp với chủ trương của tỉnh, thứ hai là cơ hội giúp bà con nông dân thay đổi tư duy, cách làm, cách sản xuất; thứ ba có thể giúp Ninh Bình trở thành trung tâm lúa gạo ở Đồng bằng Bắc Bộ trong tương lai không xa. Vì những lý do trên, chúng tôi tạo điều kiện để Lộc Trời có được cơ hội hợp tác tốt nhất với nông dân”.

Trước đó, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Ninh Bình đã ban hành Nghị quyết số 05-NQ/TU ngày 24/10/2016 về phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa, ứng dụng công nghệ cao, hình thức sản xuất tiên tiến, bền vững giai đoạn 2016-2020, định hướng đến năm 2030. HĐND tỉnh này cũng đã kịp thời thể chế thành Nghị quyết số 37/NQ-HĐND ngày 14/12/2016 về phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa, ứng dụng công nghệ cao, hình thức sản xuất tiên tiến, bền vững đến năm 2020 trên địa bàn tỉnh.

Trong đó đã xác định đẩy mạnh phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa với sản phẩm có lợi thế, gắn kết thị trường tiêu thụ và hiệu quả kinh tế bền vững dựa trên cơ sở khai thác tối đa tiềm năng, lợi thế của địa phương. Tăng cường các hoạt động ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp, tập trung vào các lĩnh vực và sản phẩm đột phá, hiệu quả cao; đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả các hình thức tổ chức sản xuất tiên tiến, bền vững. Thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn.

Bà Thanh cam kết sẽ đẩy nhanh tiến độ cổ phần hóa Công ty TNHH một thành viên Bình Minh, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho Công ty Lộc Trời là cổ đông chiến lược của Bình Minh. Sau cổ phần hóa, chỉ đạo các sở, ban, ngành địa phương phối hợp chặt chẽ với cổ đông chiến lược thực hiện xây dựng chuỗi giá trị lúa gạo trên địa bàn huyện Kim Sơn nói riêng và tỉnh Ninh Bình nói chung. Khôi phục các giống lúa đặc sản đã thất truyền tại địa phương, giúp Kim Sơn trở thành vùng nguyên liệu lúa đặc sản giá trị cao của tỉnh, xây dựng thương hiệu gạo cho Ninh Bình; xây dựng Bình Minh thành đô thị nông nghiệp (công nghiệp trong nông nghiệp) - mô hình mẫu đầu tiên ở khu vực phía Bắc.

Ông Huỳnh Văn Thòn, AHLĐ, Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Tập đoàn Lộc Trời khẳng định sẽ cùng nông dân huyện Kim Sơn, Ninh Bình xây dựng thương hiệu lúa gạo nổi tiếng. Đặc biệt với tinh thần “Phân phối và phân phối lại lợi nhuận một cách hợp lý và đạo lý, Công ty sẽ đảm bảo các phúc lợi và nâng cao đời sống người nông dân, làm văn minh nông thôn cùng tiến trình đổi mới hoạt động sản xuất nông nghiệp”- ông Thòn nhấn mạnh.

Tâm đắc với mô hình liên kết hợp tác này, ông Đỗ Hùng Sơn, Chủ tịch UBND Huyện Kim Sơn đánh giá: “Kim Sơn là vùng đồng bằng ven biển duy nhất của tỉnh Ninh Bình, diện tích đất trồng lúa trên 8.300ha/vụ, thuận lợi phát triển nông nghiệp toàn diện. Vì vậy, sự hỗ trợ của Công ty cổ phần Lộc Trời Miền Bắc sẽ là cơ hội vàng để ngành nông nghiệp Kim Sơn phát triển tối đa lợi thế của mình, qua đó mang lại giá trị kinh tế cho huyện cũng như nâng cao đời sống của người nông dân”.


Bài 2: Mùa vàng nơi đất mặn


Thời điểm này những cánh đồng ở Bình Minh đang chuyển màu từ xanh mạ non sang vàng sóng sánh. Đây là vụ thứ 2 mà Lộc Trời liên kết sản xuất ở Bình Minh. Vẫn giữ nguyên con số 53 hộ, 58ha, vẫn là Lộc Trời cung cấp toàn bộ quy trình từ: giống, bộ sản phẩm dinh dưỡng, phân bón lá, hỗ trợ khoa học kỹ thuật, thu hoạch và bao tiêu... 

Ngắm những bông lúa thân chắc, hạt tròn mẩy từ gốc đến ngọn, chúng tôi tin rằng sẽ còn rất nhiều mùa vàng ở vùng đất phèn mặn này.

Sướng như nông dân Bình Minh

Làm nông nghiệp làm gì có ai sướng, nhưng quả thật, câu ví von trên không hề quá với những nông dân ở Bình Minh. Bởi từ khi liên kết sản xuất lúa cùng Lộc Trời, nhiệm vụ duy nhất, quan trọng nhất của bà con là tuân thủ nghiêm quy trình trồng lúa an toàn, còn tất cả: giống, phân bón, kỹ thuật, thu hoạch, bao tiêu… đã có Lộc Trời đảm nhiệm. Không những thế, nông dân còn được “cầm tay chỉ việc”, có cơ hội học hỏi rất nhiều từ quy trình mới, áp dụng những tiến bộ khoa học mới trong gieo trồng, sản xuất.


TỐ LOAN_B2_A1.jpg 
  Đội ngũ kỹ sư của Lộc Trời thường xuyên túc trực, sát cánh hỗ trợ kỹ thuật cho bà con.

Ông Nguyễn Văn Thả, nông dân khu 1, xã Bình Minh cho biết: “Nhờ các kỹ sư doanh nghiệp Lộc Trời mà lần đầu tôi biết được nguyên nhân từ đâu làm cho đất ở đây trở nên cằn cỗi, đó là hậu quả của việc bón phân, canh tác không hợp lý. Cách làm trước đây vừa tốn kém vừa luôn lo đầu ra không có. Nay nhờ thế mạnh của Công ty Lộc Trời nên nông dân chúng tôi yên tâm canh tác, không còn phải lo giá cả hay đầu ra cho sản phẩm nữa”.

Hiện, tại các đồng ruộng của Bình Minh luôn có sự hỗ trợ từ đội ngũ kỹ sư “3 cùng” của doanh nghiệp Lộc Trời, những người ngày đêm bám đồng ruộng, hướng dẫn bà con làm đất, xuống giống chăm sóc cây trồng đúng kỹ thuật. Nói về thành quả ban đầu, ông Vũ Đức Long, Phó giám đốc Công ty TNHH MTV Bình Minh đánh giá: “Vụ đông xuân vừa qua, năng suất lúa tăng khoảng 10-15% so với sản xuất lúa theo phương thức canh tác truyền thống mà nông dân Bình Minh đã làm trước đây. Chưa kể bà con được tiếp cận với cách làm mới, hiểu được thế nào là sản xuất lúa an toàn. Mong rằng sự hợp tác này không chỉ dừng lại ở 58ha mà có thể mở rộng ra 200ha sản xuất lúa của Bình Minh, mang lại năng suất, chất lượng cao, nâng cao cuộc sống cho nông dân”.

Năng suất vụ đầu tiên ở Bình Minh đã vượt quá mong đợi, trung bình mỗi hecta thu được 5,5 tấn lúa, đây thực sự là con số trong mơ của bà con khi trồng lúa Bắc thơm. Chị Phạm Thị Thủy ở thị trấn Bình Minh cho biết: “Chưa bao giờ tôi trồng lúa mà có năng suất tốt như vụ đông xuân vừa rồi. Vụ này, tôi tiếp tục tham gia liên kết trồng lúa với Công ty Lộc Trời, ngoài năng suất, chất lượng, cái được lớn nhất là chúng tôi được hỗ trợ rất nhiều về mặt kỹ thuật, được tiếp cận với nhiều cách làm mới, khác hẳn với tư duy trồng lúa trước đây”.

Có thể con số 10% chênh lệch năng suất chưa hẳn ấn tượng, nhưng chất lượng lại là câu chuyện mà bất cứ ai tham gia vào chuỗi sản xuất này cũng phải trầm trồ, gật gù công nhận sự vượt trội. Đó là lúa chín đều, tỷ lệ thóc non gần như không có, hạt to tròn căng mẩy, đến mức bà con còn ví von “vùi dập qua máy xát công suất lớn đến đâu cũng không vỡ hạt”, giảm đáng kể tổn thất sau thu hoạch. Và nhất là khi “gạo đã nấu thành cơm” thì càng có thể nhận biết rõ ràng hơn: hạt cơm bóng nhờ tỷ lệ chất sắt (Fe) và Protein cao hơn các loại gạo thông thường. Ông Nguyễn Viết Sáu, Giám đốc kỹ thuật Công ty Lộc Trời Miền Bắc nhấn mạnh: “Ngay từ khi có chủ trương tiến quân ra Bắc, chúng tôi đã chuẩn bị kỹ lưỡng khâu chọn giống, lọc dòng để sao cho giống Bắc thơm 7 thích ứng được tốt nhất với đồng đất phèn mặn ở Kim Sơn, đồng thời phát huy tốt nhất những phẩm chất gạo, chính vì vậy chúng tôi tự tin là có thể phát triển một sản phẩm mới của Lộc Trời ở miền Bắc, đủ sức cạnh tranh với những giống lúa đặc sản của địa phương”.

Ai hưởng lợi?

Tất nhiên là tất cả các bên, nhưng mỗi phía lợi một cách khác nhau. Với Lộc Trời điều đầu tiên là phát triển được vùng nguyên liệu. Đây chính tiền đề quan trọng để doanh nghiệp này thực hiện tham vọng lớn lao hơn: mở rộng vùng nguyên liệu khắp các tỉnh thành Bắc Bộ. Điểm lợi thứ hai là Lộc Trời kiểm soát được chất lượng hàng hóa của mình, từ đó tự chủ được kế hoạch sản xuất và hoàn toàn có lợi thế ở môi trường xuất khẩu. Hiểu rõ điều này, không dừng lại ở Bắc thơm 7, các kỹ sư của Lộc Trời vẫn tiếp tục khảo nghiệm để phát triển thêm nhiều giống lúa mới mang lại năng suất, chất lượng cao và phù hợp với điều kiện đồng đất ở Bình Minh.


TỐ LOAN_B2_A2.jpg 
Từ giống, phân bón, thu hoạch, tiêu thụ... đều được Lộc Trời đảm nhiệm, bà con chỉ việc giám sát qua trình.

Ông Vũ Đức Long, Phó giám đốc Công ty TNHH MTV Bình Minh từng nhấn mạnh, hướng của Bình Minh trong thời gian tới là sản xuất theo chuỗi: tạo vùng lúa sạch hữu cơ chất lượng cao, vùng rau sạch, vùng nuôi trồng thủy sản cùng với đầu tư hoàn thiện hệ thống bảo quản chế biến sản phẩm sau thu hoạch: hệ thống sấy, đóng gói sản phẩm… đồng thời sẽ xây dựng và đăng kí thương hiệu sản phẩm hữu cơ Bình Minh. Để làm được việc đó Bình Minh sẽ cần thu hút vốn, khoa học công nghệ, cũng như khả năng marketing từ các doanh nghiệp có năng lực đầu tư nông nghiệp. Thế thì ở mối liên kết này, cái lợi lớn nhất của Bình Minh chính là thành công bước đầu của quá trình cổ phần hóa, đây là bước đi quan trọng nếu doanh nghiệp này muốn tham gia thị trường sản xuất nông sản một cách chuyên nghiệp, bài bản. Chưa kể, sự hợp tác này đem lại kinh nghiệm và bài học rất lớn về quản lý doanh nghiệp sau cổ phần, đồng thời, tiếp cận nhiều hơn với cách thức hợp tác theo nguyên tắc: tôn trọng lẫn nhau và hai bên cùng có lợi.

Với những người nông dân, điều hưởng lợi lớn lao nhất là thay đổi tư duy sản xuất. Không phải cứ làm theo thói quen, sử dụng phân bón dựa trên hướng dẫn của nhà sản xuất là thành công, mà quan trọng nhất là hiểu rõ đặc tính của đất, của giống, cách chọn sản phẩm dinh dưỡng phù hợp với cây trồng mới đem lại năng suất, chất lượng cao. Và quan trọng hơn cả, nói như ông Đặng Thành Quy, nông dân tham gia liên kết: “Trước nay cứ nghĩ mạnh ai người nấy làm, “đèn nhà ai nhà nấy rạng”, nhưng khi gặp rủi ro, thiệt hại phải gánh chịu một mình rất lớn. Giờ đây cùng liên kết hợp tác, nông dân đồng lòng với nhau, vì lợi ích của nhau thì không sợ doanh nghiệp nào chèn ép, bắt nạt nữa”.

Với huyện Kim Sơn nói riêng, tỉnh Ninh Bình nói chung, câu chuyện hợp tác Lộc Trời – Bình Minh sẽ là mô hình điểm để tỉnh nhân rộng và kêu gọi nhiều doanh nghiệp khác đầu tư vào nông nghiệp. Chưa kể đây cũng là cơ hội để lãnh đạo tỉnh có cái nhìn bao quát hơn, thiết thực hơn trước khi có quyết định đầu tư phát triển nông nghiệp công nghệ cao, tạo điểm nhấn bên cạnh ngành du lịch đang rất hút khách ở Ninh Bình. Nhất là trong bối cảnh phong trào xây dựng nông thôn mới đang nở rộ, rộng khắp, những mô hình liên kết kiểu này sẽ góp phần nâng cao tiêu chí thu nhập cho người dân, đồng thời, thúc đẩy hình thức liên kết bền vững trong phát triển kinh tế. Và nếu Lộc Trời chọn Kim Sơn – Ninh Bình là trung tâm lúa gạo ở phía Bắc, thì việc hình thành các vùng nguyên liệu vệ tinh xung quanh sẽ giúp địa phương này thực sự có bước tiến về phát triển hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp… thiết nghĩ, mối lợi ấy không ai nỡ chối từ.

“Muốn đi nhanh hãy đi một mình, muốn đi xa hãy đi cùng nhau”, câu ngạn ngữ này càng đúng trong bối cảnh tư duy sản xuất của nông dân cũng như nhiều doanh nghiệp còn quẩn quanh sau “lũy tre làng”, đó chính là tư duy sợ thiệt - hơn, ngại thay đổi. Vẫn biết sự bắt tay giữa Lộc Trời – nông dân – Bình Minh mới ở giai đoạn đầu, còn quá sớm để nói về thành công hay thất bại, nhưng trên một phương diện nào đó, mạnh dạn đổi mới và không ngại va vấp, dám chấp nhận rủi ro cũng là điều đáng để ca ngợi rồi./.​

 

Danh sách ý kiến
Gửi ý kiến
  • Tiêu đề:
  • Người gửi:
  • Email:
  • Số điện thoại:
  • Mã bảo vệ: Mã xác nhận
  • Nhập mã bảo vệ
  • Nội dung:
Gửi ý kiến